Nadenken over bouwen

Bouwpartners: de veiligheidscoördinator

De veiligheidscoördinator is in de ogen van heel wat bouwheren een overbodige bouwpartner. Nochtans verhoogt een correcte inzet van de veiligheidscoördinator de veiligheid op de werf wel degelijk. Bovendien is zijn postinterventiedossier een must bij de latere verkoop van de woning.


Sinds mei 2011 is de veiligheidscoördinator een verplichte partner in nagenoeg ieder bouwproject. Het is de coördinator die de veiligheid op de werf coördineert. Dat gebeurt in twee fasen: tijdens het ontwerp – coördinator ontwerp – en tijdens de uitvoering van de werken – coördinator verwezenlijking. De tussenkomst van deze coördinator is verplicht vanaf het moment dat je een beroep dot op 2 of meer aannemers. Goed om weten: ook de leverancier van het stortbeton, de betonwelfsels of de aannemer die de aansluiting op het elektriciteitsnet of het waterleidingnet realiseert, worden beschouwd als aannemer. Kortom, zelfs al ben je kampioen doe-het-zelven, dan nog kan je niet onder de veiligheidscoördinatie uit.


Twee categorieën

De wetgeving deelt de bouwprojecten in twee groepen op:

  • Projecten met een oppervlakte kleiner dan 500m²
  • Projecten met een oppervlakte groter of gelijk aan 500m²

Voor het bepalen van de oppervlakte worden alle niveaus van de hoofdconstructie en zijn bijgebouwen in aanmerking genomen (terrassen, veranda’s, tuinhuisjes,…)
Bij een renovatie- of verbouwingswerken aan een gedeelte van een bestaand bouwwerk, dan dien je enkel rekening te houden met de oppervlakte die gerenoveerd wordt.
Op basis van deze oppervlakte gelden andere regels met betrekking tot de veiligheidscoördinatie.


Bouwplaatsen van –500 m²

Coördinator-ontwerp: Voor bouwwerken waarvoor een architect vereist is, mag deze functie uitgeoefend worden door:

  • Een architect;
  • Een externe coördinator-ontwerp of een externe coördinator-verwezenlijking met een continue praktische beroepservaring in deze functie van minstens drie jaar.

Coördinator-verwezenlijking: Voor bouwwerken waarvoor een architect vereist is, mag deze functie uitgeoefend worden door:

  • Een architect;
  • Een externe coördinator-verwezenlijking of een bouwdirectie belast met de uitvoering. Deze laatste is meestal de aannemer die voor rekening van de opdrachtgever het bouwwerk verwezenlijkt en aan soepele voorwaarden de veiligheidscoördinatie zal mogen vervullen.

Voor bouwwerken waarvoor geen architect vereist is, mag de functie én van coördinator-ontwerp én van coördinator-verwezenlijking uitgeoefend worden door de aannemer. Ook in dit geval mag een externe coördinator de veiligheidscoördinatie op zich nemen.


Profiel van de aannemer

Om deze veiligheidscoördinatie op kleine werven op zich te nemen, moet de aannemer aan bepaalde voorwaarden voldoen.
Op bouwplaatsen met verhoogd risico of van grotere omvang mag de aannemer de functie van veiligheidscoördinator uitoefenen, indien hij, op eigen verzoek, door de administratie op een publieke lijst geplaatst is, nadat de administratie onderzocht heeft dat hij aan de hierna volgende voorwaarden voldoet:

  • Ten minste 10 jaar praktische beroepservaring in het soort werken dat hij coördineert;
  • Gedurende ten minste 5 jaar een bouwonderneming geleid hebben; 
  • Gedurende de laatste 5 jaar geen inbreuken gepleegd hebben op de welzijnsreglementering; 
  • Een beperkte opleiding van ten minste 24 uur gevolgd hebben, inzake de coördinatie en de veiligheid en de gezondheid op tijdelijke of mobiele bouwplaatsen.


Op bouwplaatsen zonder verhoogd risico of van een kleinere omvang zal de aannemer-veiligheidscoördinator slechts aan één voorwaarde moeten voldoen, zijnde het volgen van een opleiding van ten minste 12 uur inzake de coördinatie en de veiligheid en de gezondheid op tijdelijke of mobiele bouwplaatsen.


Wie wordt als aannemer beschouwd?

Aannemers zijn niet alleen de personen die traditioneel in de bouw als aannemer beschouwd worden, maar eveneens om het even welke werkgever of zelfstandige die tijdens de uitvoering van het bouwwerk werkzaamheden uitvoert. Zo worden de nutsbedrijven, die op een bepaald ogenblik water-, gas-, of elektriciteitsleidingen plaatsen, meegerekend als aannemers.
De zelfbouwer daarentegen wordt niet als aannemer beschouwd.


De aanstelling

Bij de bouw van een privé-woning is de architect verantwoordelijk voor de aanstelling en opvolging van de veiligheidscoördinator. De vergoeding van de veiligheidscoördinator is ten laste van de bouwheer.
Wanneer de woning voor commerciële of professionele doeleinden zal worden gebruikt, dien je als bouwheer zelf in te staan voor de aanstelling van de veiligheidscoördinator.


Het postinterventiedossier

Dit dossier bevat alle documenten die kunnen gebruikt worden voor latere onderhouds-, renovatie- of uitbreidingswerken aan de woning. Deze documenten hebben enerzijds betrekking op de architectuur of de technische installaties in de woning, anderzijds op de elementen waarmee tijdens latere werken rekening gehouden dient te worden.
De veiligheidscoördinator(en) stelt het postinterventiedossier op. Na de werken wordt het aan de bouwheer overhandigt. Jij dient dit te bewaren en voor te leggen aan de veiligheidscoördinator bij eventuele werken of aan de notaris bij de verkoop van de woning.
Het bestaan van dit postinterventiedossier moet mee in de notariële akte worden opgenomen.
Wanneer er geen coördinatieverplichting was, dien je zelf in te staan voor de opmaak of het aanvullen van de het postinterventiedossier.
Wanneer er werken werden uitgevoerd die betrekking hebben op de structuur of essentiële elementen van de woning – zelfs wanneer ze door één aannemer werden uitgevoerd – dient het postinterventiedossier te worden opgesteld.


Sancties

Het niet aanstellen van de veiligheidscoördinator kan leiden tot zware straffen. De straffen - vervat in artikels 16 en 21 van de Welzijnswet – kunnen variëren van 1 jaar gevangenisstraf en/of een geldboete van 5 000 euro voor de ontwerpfase en tot een gevangenisstraf tot 1 haar en/of een geldboete van 10 000 euro in de uitvoeringsfase. Bij herhaling van de inbreuk kunnen de straffen worden verdubbeld.
Wanneer zich een ongeval voordoet en er is geen veiligheidscoördinator aangesteld, dan kunnen de straffen oplopen tot 2 jaar gevangenisstraf en een geldboete van 22 500 euro. Ook kan je vervolgd worden voor het toebrengen van onvrijwillige slagen en verwondingen of voor onvrijwillige doodslag.


Slechte naleving

De wetgeving over de veiligheidscoördinatie wordt in België op meer dan de helft van de werven niet of niet correct toegepast in de praktijk. Dat blijkt uit een onderzoek van het Belgisch Instituut van Veiligheids- en Gezondheidscoördinatoren.
Meer dan 50% van de veiligheidscoördinatoren bevestigt dat ze pas worden aangesteld bij de start of net na de aanvang de bouwwerken. Dit terwijl het KB van januari 2001 bepaalt dat de veiligheidscoördinator al van in de ontwerpfase – voor het aanvragen van de stedenbouwkundige vergunning – zijn inbreng moet hebben in het bouwproject.
 

Mis de laatste bouwnieuwtjes niet!

Ontvang onze wekelijkse updates vol nuttige tips over bouwen en verbouwen.

Wens je deze folder te lezen? Vul dan eenmalig je email adres in