Een renovatie onder de grond

Gewijzigd op 28/05/2013 door Daan Slingers

“Moet ik bouwen op een nieuw perceel of mijn bestaande woning renoveren?” dat vroeg een bouwheer uit het Limburgse Houthalen-Helchteren zich af. Wegens omstandigheden koos hij voor de tweede optie. Gelukkig maar, want de renovatie is door een extra volume onder de grond een pareltje geworden. Met dank aan architect Peter Ketsman van Ontwerpburo Archedea.
Identikit
Compacte kubusvormige gezinswoning in gele breuksteen.
  • Type woning: Eengezinswoning
  • Locatie: Houthalen-Helchteren (Limburg)
  • Bouwjaar: 1994
  • Renovatiejaar: 2012
  • Woonoppervlakte: 273m² (dankzij een uitbreiding van 85m²)
  • Opvallende materialen: Een ondergrondse, waterdichte constructie in geprefabriceerd beton, een bovengrondse draagstructuur in staal en ramen in thermisch, onderbroken aluminium met verlijmde beglazing op de hoeken
  • Opvallende technieken: Benutting van de thermische inertie van beton voor een constant binnenklimaat
  • Budget: 190 000
  • Architect: Peter Ketsman - Ontwerpburo Archedea, Dorpsstraat 59, 3665 AS, 089/65 82 22, 0476/45 60 79   

Wensen van de bouwheer

Gezien de schaarste en de hoge prijzen van de beschikbare bouwgronden besloot een gezin met één zoon om zijn bestaande woning te renoveren. De bestaande woning in Houthalen-Helchteren miste karakter en vertoonde diverse gebreken. Ook de uitstraling en de beschikbare ruimte van het gebouw waren te miniem. Daar moest architect Peter Ketsman oplossingen voor zoeken. Ook wenste de bouwheer een ruimte om zijn hobby (portretfotografie) te beoefenen. 

Licht onder de grond

Wegens de strikte verkavelingsvoorschriften was een uitbreiding aan de achterzijde of in de hoogte niet toegelaten. Uiteindelijk bleef er slechts één valabele optie over: een ondergrondse uitbereiding aan de straatzijde in combinatie met een overdekking op het maaiveld. Deze oplossing leverde immers het grootst mogelijke uitbreidingsoppervlak op en gaf de architectuur een extra boost.
  • RenovatieDe bouwheer besliste om zijn woning te renoveren.
    © Archedea
  • RenovatieDit moest onder de grond gebeuren. Wegens de strikte verkavelingsvoorschriften was er immers geen andere mogelijkheid.
    © Archedea
  • RenovatieOnder de grond kwamen er prefab betonwanden om een nieuw volume te creëren.
    © Archedea
  • RenovatieEen luifel boven de ramen reguleert de inval van de zon.
    © Archedea
  • RenovatieEr is gekozen voor veel beglazing.
    © Liesbet Goetschalckx
  • RenovatieOok de inkom straalt openheid uit.
    © Liesbet Goetschalckx
  • RenovatieHet nieuwe volume en de leefruimte staan in verbinding met elkaar via open traptreden bekleed met composiet.
    © Liesbet Goetschalckx
  • RenovatieEen rolgordijn zorgt voor de compartimentering van het nieuwe volume.
    © Liesbet Goetschalckx
  • RenovatieIn het interieur is er veel gebruik gemaakt van de kleur wit.
    © Liesbet Goetschalckx
  • RenovatieHet gebouw onderging een metamorfose van een modale woning tot een moderne woning met een geheel eigen karakter
    © Liesbet Goetschalckx
  • RenovatieHet interieur kreeg een intimistisch karakter.
    © Liesbet Goetschalckx
Ondanks dat de uitbereiding voornamelijk onder de grond gebeurde, zorgde de architect toch voor een open ruimte met een behaaglijk leefklimaat en een intimistisch karakter. Opvallend is de goede ondergrondse lichtinval. De witte gietvloer in polyurethaan, de witte wanden, de open traptreden en het glazen bordes versterken het gevoel van openheid. De uitbreiding vormt een verlengstuk van de leefruimte. Door middel van de ingewerkte rolgordijnen kan de leefruimte worden opgedeeld om de hobbyruimte af te schermen en te verduisteren.
Renovatie
In het ondergrondse volume valt er toch veel natuurlijk licht binnen.
© Liesbet Goetschalckx

Vloerverwarming

In de uitbreiding en overal waar de bestaande bevloering werd vernieuwd, opteerde men voor vloerverwarming. Een compacte, condenserende aardgasketel verving de verwarminginstallatie op stookolie. 

Een dakoversteek tempert een hoogstaande zomerzon. Terwijl een lage winterzon vrije doorgang krijgt. Ook de rolgordijnen zorgen voor de nodige verkoeling.
 
In de uitbereiding kwamen er ventilatietoevoerroosters. Het aanbrengen van een balansventilatie met warmterecuperatie in de bestaande woning was zinloos omwille van het luchtdichtheidsaspect.
 
In de ondergrondse wanden (betonnen prefab panelen) werd het nodige elektrische materiaal voorzien. Door het gladde oppervlak was slechts een dun vliespleister als afwerking nodig.

Hetzelfde geldt voor de breedplaatvloer waarmee de ruimte ondergronds werd overspannen.

Buiten en binnen zijn één

Een waterpartij in de voortuin werd visueel doorgetrokken in het glazen bordes en versterkt daarmee de relatie tussen binnen en buiten. Door de glaspartij aan de voorkant van de woning en de gekozen tuinarchitectuur, maakt de voortuin gedurende het hele jaar door deel uit van de leefruimte. Zo kan het gezin maximaal genieten van het interieur en de tuin.

Krachtlijnen van het ontwerp

  1. De metamorfose van het gebouw van een modale woning tot een moderne woning met een geheel eigen karakter
  2. De zuivere eenvoud en helderheid van de bijgecreëerde ruimte
  3. Het bijzonder aangename binnenklimaat
  4. De aanpasbaarheid aan de evoluerende behoeften. De installatie van een platformlift is bijvoorbeeld mogelijk
Auteur: Daan Slingers - mei 2013
Fotografie: Liesbet Goetschalckx